De Gelkenesmolen

 
 
  Inv. nr. 175    
  Dorp Groot-Ammers    
  Gemeente Liesveld    
  Eigenaar SIMAV (sinds 1966)    
  Type wipwatermolen    
  Functie tot 1965 het bemalen van de polder Liesveld; tevens peilmmolen voor het waterschap de Overwaard    
  Bouwjaar onbekend    
  Opvoerhoogte bij zomerpeil 0,80 m
bij winterpeil 0,90 m
   
  Vlucht 26,60 m    
  Wiekvorm Oud-Hollands    
  Bovenas De Prins van Oranje, 's Gravenhage, nr. 816 (1872)    
  Roeden binnenroede: Gebrs. B. Pot, Kinderdijk, nr. 885 (1875)
buitenroede: Gebrs. B. Pot, Kinderdijk, nr. 1532 (1888)
   
  Wateras gietijzer    
  Sintelstuk gietijzer    
  Scheprad diameter: 5,56 m
breedte:   0,61 m
   
 
  Historische en technische bijzonderheden  
 

De Gelkenesmolen werd in 1760 als peilmolen aangewezen. De molen nam deze functie van de toen gesloopte, wat noordelijker gelegen molen van de polder Gelkenes over. Bij noorden- of noordoostenwind was echter in plaats van de Gelkenesmolen de Spindermolen van de polder (Neder-)Hardinxveld peilmolen omdat het waterpeil in de meer zuidelijk gelegen boezemwateren dan belangrijk werd opgestuwd.
In 1857 werd door de Dordrechtse ijzergieterij Penn & Compagnon een gang staven ten behoeve van het onderrondsel geleverd voor f 141,40.
In 1880 werd door dezelfde gieterij een ijzeren wielbak geleverd voor het waterwiel. Kennelijk Iekte de vroegere stenen bak, want al enige jaren ontving de molenaar een vergoeding van f 8,50 per jaar voor het drooghouden van deze wielbak.
In de jaren vijftig van de 2Oste eeuw werd met behulp van een handtakel een nieuwe windpeluw geplaatst. Toen echter de windpeluw op hoogte was gebracht en op de punt van een daklijst werd gelegd, gleed zij er plotseling af waardoor de windpeluw en een deel van de schoorsteen in de woonkamer terecht kwamen. De vallende takel beschadigde het hekwerk van de onderste wiek. Een tweede poging lukte wel. De toen aangebrachte windpeluw werd in februari 1991 vervangen door een nieuw exemplaar.
In 1979-1980 werd een omvangrijke restauratie aan de molen uitgevoerd. Zo werd de ondertoren van nieuw net voorzien, een nieuwe kap geplaatst en werden er herstelwerkzaamheden aan waterlopen, staart, ramen, deuren en kozijnen uitgevoerd. De officiele ingebruikstelling na deze restauratie vond plaats op 25 september 1980.

VERSIERINGEN EN INSCRIPTIES
Fraai opengewerkte makelaar op de kap met een windvaan in de vorm van een haan. In de borstnaald is het jaartal 1979 gehakt als herinnering aan de toen uitgevoerde restauratie.

Overgenomen uit het boek: "Van maalwerktuigen tot cultuurmonumenten" van de Stichting Publikaties Alblasserwaard en Vijfheerenlanden.

 


Plattegrond  
  Index