Aanbesteding der Watermolens en verdere Polderwerken van Streefkerk met Kortenbroek.

Hieronder een kopie van een handgeschreven aanbesteding uit 1883 van een zesjarig onderhoudscontract voor de molens van de polder Streefkerk met Kortenbroek
Het eerste blad is een kopie van het originele voorblad en het laatste blad is een deel van het handgeschreven stuk.
De opdracht is indertijd opgedragen aan Jan Rijnder Briedι en wat wil het toeval, dat is de grootvader van mijn echtgenote.

(opgesteld door Wim van Veen)

 

1884 tot en met 1889






Conditien en Voorwaarden


van


Aanbesteding


der


Watermolens


en verdere Polderwerken van



Streefkerk met Kortebroek

 


 

 

Gedaan te Streefkerk den 8 december 1883.
 

 

 


-1-

 

  Voorwaarden van publieke Aanbesteding van het onderhoud, ten aanzien van het timmer en verwwerk der Molens met aanbehooren, de Sluis, sluiswachterswoning, bergplaats, sluishoofden, bruggen, duikers, heulen, hekkens, heinsels, beschoeyingen en verdere werken behoorende aan den polder Streefkerk met Kortenbroek met gedeeltelijke bijlevering der bouwstoffen en arbeidsloonen.  
 
  1e. De besteding geschiedt voor den tijd van Zes eerstkomende en achtereenvolgende jaren, ingaande den 1e Januari 1800 Vierentachtig en eindigende den 31e December 1800 Negenentachtig.  
.
  2e De werken in het hoofd dezer bedoeld, worden door den Aannemer aanvaard in den toestand, waarin die zich, op den dag van ingang bevinden en zullen door hem bij het eindigen van den onderhoudstijd in allesins voldoenden Staat, ter beoordeeling van het polderbestuur worden opgeleverd.  
 
  3e. In de aanneming is begrepen:  
    1e. de leverantie van alle arbeid, gereedschappen en spijkers en van het hout, benoodigd voor de gaande werken in de molens voor hekkens, zomen en borden, wiggen en brugklampen, zonder aanzien van waarde en van het hout, tot onderhoud van alle andere zaken vereischd, wanneer dit bij aankoop niet meer kost dan drie gulden per stuk, het hout dien prijs te bovengaande zal door besteders voor polders rekening worden aangeschaft.  
 
    2e. het verwwerk aan de molens, sluiswachterswoning, zoowel binnen als buiten, de leuningen op de heulen of bruggen en al wat geverwd is geweest ιιnmaal in den onderhoudstijd te verwen, te weten: gronden, stoppen en oververwen en datgeene wat tusschentijds wordt beschadigd onverwijid bij te verwen met dien verstande dat jaarlijks twee molens moeten geverwd worden en de ramen glasdigt te houden. De kleur en den tijd der verwing wordt door H.H. Besteders bepaald;  verder alles wat geteerd is geweist of noodig wordt geoordeeld ieder jaar te teeren met Moscovische of koolteer naar den eisch alles op order en ten genoegen van H.H. Besteders.  
 
    3e. de noodige hal en pensteen en onder de assen te leveren en te stellen; en steeds te zorgen een voldoend aantal daarvan in voorraad te hebben.  
 
    4e. Geen afzonderlijk loon zal mogen worden berekend voor het bearbeiden van Oud- hout, het bergen van materialen en hun vervoer naar de molens.
het maken van fundeerwerken, ontgraving daaronder begrepen, voor bazalt schoeijingen ter vervanging van dergelijke, thans van hout zamengestelde kunstwerken.
het afdammen, droogmaken en drooghouden van te herstellen gooten, heulen, duikers enz.
 
 
    5e. Wanneer het gedurende den onderhoudstijd noodig is van een of meerder hieronder genoemde werken te vervangen, dan zal de aannemer voor het uitnemen der te vervangene, het klaarmaken en inbrengen van nieuwe Stukken, daarvoor extra mogen in rekening brengen te weten:  
 
      Gaande werken:    
      Voor het klaarmakenvan een houten bovenas ƒ. 20,--  
      Voor het steken van de zelve ƒ. 40,--  
      Voor het klaarmaken en steken van een ijzeren bovenas met de geheelen toestel ƒ. 80,--  
      Voor het klaarmaken van een molenroede met den afval ƒ. 10,--  
      Voor het steken van de zelve ƒ. 15,--  
      Voor het steken van eene roede uit ijzer vervaardigd ƒ. 50,--  
      Voor eene nieuwe las aan eene oude roede ƒ.   6,--  
      Voor het klaarmaken en steken van een wateras, hout of ijzer ƒ. 20,--  
      Voor het aanmaken van een nokstuk aan eene oude wateras ƒ.   8,--  
      Voor het klaarmaken en steken van een houten Scheprad ƒ. 40,--  
      Voor het alvoren van een ijzeren dito ƒ. 30,--  
      Voor het het uit de goot winden van een scheprad, om de goot te repareren en
hetzelve weder inhangen enz.
ƒ. 15,--  
      Voor een Kwartier uit het scheprad nemen ƒ.   5,--  
      Voor het klaarmaken en hangen van een schoepdeur ƒ.   3,--  
 

 


-2-

 

      Voor alvorens van een nieuw onderwiel ƒ. 50,--  
      Voor alvorens van een nieuw bovenwiel ƒ. 40,--  
      Voor een rand vellingen van een onder- of bovenwiel ƒ. 12,--  
      Voor een voering om een oud bovenwiel, hout of ijzer ƒ. 10,--  
      Voor een nieuw onder- of bovenschijfloop ƒ. 20,--  
      Extra voor elke gang staven op verlangen van palmboomenhout vervaardigd ƒ.   7,--  
      Extra voor elke gang onderkammen op verlangen van purper of groenhart vervaardigd ƒ. 40,--  
      Voor een geheel nieuwe vang ƒ. 20,--  
      Extra voor elke gang bovenkammen op verlangen van purper of groenhart vervaardigd ƒ. 20,--  
      Voor een vangstuk met bijlevering van het hout voor ieder M2 lengte ƒ.   5,50  
      Voor een nieuwe spil ƒ. 30,--  
      Voor een nieuwe vangbalk ƒ.  3,--  
 
      Ondertoren c.a.    
      Voor een nieuwe onderplaat of tafelment ƒ. 12,--  
      Voor een nieuwe hoekstijl ƒ. 40,--  
      Voor een scherf aan een hoekstijl ƒ. 10,--  
      Voor een Mantelstijl ƒ.   4,--  
      Voor een Mantelbalk ƒ. 14,--  
      Voor een bovenplaat of tafelment ƒ. 10,--  
      Voor een staande roef achter het scheprad ƒ. 20,--  
      Voor een houten bak met het uitgraven en aanaarden ƒ. 40,--  
      Voor een ijzeren bak met het uitgraven en aanaarden ƒ. 30,--  
      Voor een Waterstoel, hout of ijzer ƒ. 10,--  
 
      Koker c.a.    
      Voor een nieuw schaargebindt met aanbehoren ƒ. 15,--  
      Voor een nieuwe schaarstijl ƒ.   5,--  
      Voor een Kokerbalk ƒ. 16,--  
      Voor twee Kokerbalken gelijk, in dezelfde molen ƒ. 26,--  
      Voor drie Kokerbalken gelijk, in dezelfde molen ƒ. 34,--  
      Voor vier Kokerbalken gelijk, in dezelfde molen ƒ. 40,--  
      Voor een geheel nieuwe koker ƒ. 70,--  
      Voor een kokerstijl ƒ. 20,--  
      Voor een vulstuk in de koker ƒ.   8,--  
      Voor een onder- of bovenzetel ƒ. 30,--  
      Voor een voeg of steenburrie ƒ. 30,--  
      Voor een voeg of steenbalk ƒ. 15,--  
           
      Trap c.a.    
      Voor een geheel nieuwe trap ƒ. 30,--  
      Voor een nieuwe trapboom, aan eene oude trap ƒ. 10,--  
      Voor twee nieuwe kruisschoren aan eene oude trap ƒ.   4,--  
      Voor twee nieuwe hangbomen aan eene oude trap ƒ.   3,--  
      Voor een nieuwe staart aan eene oude trap ƒ. 15,--  
      Voor een geheel nieuwe kruisas met aanbehooren ƒ.   5,--  
 
      Bovenhuis c.a.    
      Voor een geheel nieuw stormeind ƒ. 40,--  
      Voor een voorzomer aan een oud stormbindt ƒ. 20,--  
      Voor een midden of bovenbalk aan een oud stormbindt ƒ. 15,--  
      Voor een naald met blokkeel ƒ. 12,--  
      Voor de beplanking van een geheel strormeind ƒ. 12,--  
      Voor een geheel nieuw trapgebindt ƒ. 40,--  
      Voor een nieuwe achterzomer aan een oud gebindt ƒ. 20,--  
      Voor een nieuwe trapbalk aan een oud gebindt ƒ. 15,--  
           

 


-3-

 

      Voor een nieuwe hoekstijl in het bovenhuis aan een oud gebindt ƒ. 20,--  
      Voor de beplanking van een geheel trapeind ƒ. 12,--  
      Voor een nieuwe waterlijst ƒ. 10,--  
      Voor een nieuwe kruisbalk ƒ.   8,--  
      Voor een nieuwe steenlijst ƒ. 26,--  
      Voor een nieuwe daklijst ƒ. 16,--  
           
      Kap c.a.    
      Voor de beplanking van eene geheele zijde ƒ. 12,--  
      Voor eene geheele nieuwe kap op de molen ƒ. 30,--  
      Voor eene nieuwe waaispant alleen ƒ. 10,--  
      Voor een nieuw vorsthout alleen ƒ.   6,--  
      Voor een nieuwe makelaar alleen ƒ.   6,--  
      Voor een nieuwe windpeluw alleen van hout of ijzer ƒ. 20,--  
      Voor een kovelingsgebindt ƒ.   6,--  
      Voor een penbalk ƒ. 10,--  
      Voor een bus-, tempel- of wolfbalk ƒ.   7,--  
      Voor de beplanking van een geheel nieuwe kap ƒ. 12,--  
           
      Achtkante Molen    
      Voor een nieuwe onderplaat of tafelment ƒ. 18,--  
      Voor een nieuwe bovenplaat of tafelment ƒ. 20,--  
      Voor een nieuw vloerstuk ƒ. 10,--  
      Voor een nieuw laveringstuk ƒ. 12,--  
      Voor een geheel nieuwe rolring ƒ. 40,--  
      Voor een nieuwe gangrollen, leverantie en arbeidsloon tezamen ƒ. 40,--  
      Voor een nieuw voeghout ƒ. 45,--  
      Voor een nieuwe scherf aan een voeghout ƒ. 12,--  
      Voor een nieuwe steunder ƒ.   6,--  
      Voor een nieuwe kuipstuk ƒ.   8,--  
      Voor een lange spruit en gevolgen, hout of ijzer ƒ. 35,--  
      Voor een halve spruit en gevolgen, hout of ijzer ƒ. 16,--  
      Voor een korte spruit en gevolgen, hout of ijzer ƒ. 20,--  
      Voor een nieuwe staartbalk, hout of ijzer ƒ. 16,--  
      Voor een nieuwe scherf aan een staartbalk ƒ. 10,--  
      Voor een nieuwe lange schoor, hout of ijzer ƒ.   6,--  
      Voor een nieuwe korte schoor, hout of ijzer ƒ.   4,--  
      Voor een scherf aan eene schoor ƒ.   4,--  
      Voor een vangstok ƒ.   3,--  
           
      Sluis    
      Voor het op de wal halen en weder inbrengen aan een sluisdeur ƒ.   6,--  
      Voor het maken en inbrengen van een paar nieuwe deuren ƒ. 70,--  
      Voor een onder of bovenslagbalk met puntstukken, keuren enz. ƒ. 50,--  
           
    6. Besteders houden zich voor de bevoegdheid om werken van buitengewonen aard en niet in den onderhoud begrepen, door den aannemer in daggeld te doen uitvoeren of die ter daarstelling aan derden aan te besteden doch eenmaal inwegen zijnde, komt derzelver onderhoud voor aannemers rekening.  
           
    7. De aannemer zal bij den aanvang van den onderhoudstijd, van den tegenwoordige aannemer overnemen: drie gangen onderkammen van taai esschen of eiken berkoenshout;
drie gangen bovenkammen, waarvan minstens ιιn gang azijnen voor de hooge molens en de overigen van taai esschen of appelboomenhout;
drie gangen onder en drie gangen bovenstaven van droog azijnen hout en zorgen van elk dier gangen en staven steeds eenzelfde voorraad aanwezig te hebben, om die bij het eindigen van den onderhoudstijd, weder ten behoeve van den polder achter te laten; zonder vergoeding.
Tevens zal hij zorgen steeds in voorraad te hebben voor zes einden roede, hekkens, zomen, borden enz. compleet en in het algemeen alles wat de spoedige herstelling van de defecten bevorderen kan en besteders verlangen mogten.
 
           

 

-4-

 

    8. Tot de bijzondere verplichtingen des aannemers behoort om:    
      a) zijn bestendig verblijf te houden in de sluiswachterswoning, waarvan hem gedurende den aannemingstijd het kosteloos gebruik wordt afgestaan met den tuin en ‘s polders overig eigendom, boven en beneden de woning en de visscherij voor de sluis, tot de Bakwetering; terwijl het bestuur het recht aan zich behoud van genoemde dijksiagen, zoodanig gebruik te maken als zij noodig acht.  
             
      b) zich stipt te gedragen naar de orders van besteders, aangaande de behandeling van de sluis.  
             
      c) het dijksiag ter wederzijden van de sluiswachterswoning, alsmede het zoogenaanide kaaigat in de kade van de Hoogen Lekdijk op het dorp van Streefkerk uit alle keuren en schouwen te houden.  
             
      d) Defect rakend zwaar ijzerwerk, uittenemen ter reparatie te bezorgen, waar hem gelast wordt en dit hersteld zijnde, weder in te brengen.  
             
      e) Alles wat noodig is,  een of meermalen te teeren en des gevorderd de molens rond te smeeren.  
             
      f) Alle mallen en steigeringen te maken of leveren, die voor polderwerken van welken aard ook noodig blijken met bijlevering van het hout, indien dit de waarde van drie Gulden niet te bovengaat.  
             
      g) het polderbestuur, des verlangd, bijstand te verleenen in het doen van keuringen van materialen bij het verrigten van inspectiλn en het opmaken van plannen en begrootingen.  
             
      h) Alles wat aan den polder behoort te bewaren en te beveiligen, het oude afkomende hout daaronder begrepen en iets ten ‘s polders nadeele bemerkende, daarvan dadelijk aan het Bestuur kennis te geven.  
             
      i) bij inundatie van den waard, alle voorzieningen te nemen, als ten nutte der molens en verdere onderhoudswerken noodig worden geacht.  
             
      k) Zoodra zich een gebrek aan die molens openbaart met de herstelling dadelijk aan te vangen en voort te gaan, en bij hooge nood, op verlangen van het bestuur; zoveel werklieden aan te stellen als zij noodig acht, en vooral te zorgen, dat de molens steeds maalvaardig zijn.  
             
    9. De aannemer is aansprakelijk voor alle schade, door hem of zijne werklieden aan den polder veroorzaakt, door het miswerken van hout, door den polder aangekocht.  
         
    10. De werken, welke telken voorjaar aan den aannemer ter uitvoering zullen worden aangewezen, zullen door hem uiterlijk den 1sten October van dat jaar geheel gereed en ten volkomen genoege van het bestuur moeten worden opgeleverd, bij gebreke waarvan hij verbeuren zal eene boete van ƒ. 5,-- voor elken dag nawerkens onvermindert de bevoegdheid van het bestuur om het dan onafgedane voor aannemers rekening uit te doen voeren.  
         
    11. Dat bij nalatigheid van hem “aannemer” om op de eerste aanzegging door of vanwege het bestuur al datgene te verrigten, wat krachtens deze, van hem gevorderd kan worden, het bestuur zulks voor zijne rekening kan doen uitvoeren en uit de aannemingsom bekostigen.  
         
    12. Het is den aannemer verboden zijn werk aan een ander over te doen, zonder schriftelijke toestemming van besteders.  
         
    13. Het bestuur behoud zich de bevoegdheid voor de molens te doen malen en bema- ~ len, wanneer zoo dikwijls en door wien zij zullen goedvinden, alsmede om andere polders te helpen bemalen, zonder dat de aannemer daarvoor iets zal kunnen declareren.  
         
    14. De aannemer is bij gunning verplicht een of meer personen te noemen ten genoege van besteders, welke zich als medeschuldenaren hoofdelijk verbinden met den aannemer, om bij gebreke van dezen, aan al zijne uit dit bestek voortvloeiende verplichtingen te voldoen en op wie alle door hem te verbeuren boeten verhaalbaar zijn, evenals alle kosten, waartoe het wangedrag des aannemers mogt aanleiding geven.  
             

 


-5-

 

    15. Bij tusschentijds overlijden van den aannemer, is het bestuur bevoegd om deze aanneming te doen eindigen, drie maanden na kennisgeving daarvan aan de erven of met het einde van het dan afloopend jaar, en zonder dien ook, met het einde van elk onderhoudsjaar, zonder opgaaf van redene, alles door eenvoudige opzegging. Die zelfde bevoegdheid tot opzegging tusschentijds zal ook bestaan bij herhaalde nalatigheid des aannemers.  
         
    16. De betaling der aannemingspenningen zal geschieden op mandaat des bestuurs binnen zes weken na afloop van elk jaar, onder aftrek van alle boeten en kosten, waartoe het gedrag des aannemers mocht aanleiding geven. Deze betaling zal echter niet gevorderd kunnen worden, zoolang de aannemer aan het bepaalde bij Art. 10 hiervoor niet geheel heeft voldaan.  
         
    17 De betaling van verricht stukwerk, onder Art. 5 getarifieerd en ander buitengewone arbeid of voor gedane leverantien en verschotten, zal niet gevorderd kunnen worden tenzij dat alles is geschied op last of met voorkennis van besteders en daarvan maandelijks voor den 3den een nauwkeurige nota, bij den voorzitter van het bestuur is ingeleverd.  
         
    18. Wanneer de een of ander bepaling van dit bestek voor verschillende opvatting vatbaar is dan zal de aannemer zich moeten onderwerpen aan de beslissingen van het Polderbestuur behoudens zijn recht van beroep op de vergadering van stemgerechtigde - Ingelanden.  
         
    19. De besteding geschiedt bij enkele inschrijving. De op zegel geschrevene biljetten bevattende den bedongen wordenden jaarlijkschen aannemingsprijs en de naamteekening van den inschrijver en zijne medeschuldenaren, zullen op Zaturdag, den 8 December dezes jaars vσσr  ‘s-namiddags ten drie ure behoorlijk gesloten ten polder Raadkamer in de daartoe geplaatste bus moeten zijn ingeleverd.  
         
    20. Besteders houden zich voor; het recht tot al of niet gunning.  
         
    21 Tot dekking der kosten op deze besteding vallende zal de aannemer onmiddellijk moeten betalen twee percent der Aannemingsom over het geheele tijdvak.  
         
    22. Dat hij aannemer copie dezes ten zijnen kosten zal kunnen ligten ter Secretarie des polders. Na opening der ingeleverde biljetten bleek het laagst ingeschreven te zijn, tot een bedrag van Vier Honderd Vijf en Twintig Gulden, ƒ. 425,-- ‘s jaars, door Jan Rijnder Briedι Mr. timmerman te Streefkerk aan wien het werk voorgenoemden som is gegund, met goedkeuring en aanneming van Jan Boel en Dirk Ooms, beide bouwlieden van beroepen te Streefkerk woonachtig, als mede schuldenaren, volgens Art. 14 der voorwaarden. Aldus gedaan en daarvan dit procesverbaal opgemaakt, te Streefkerk, den 8 December 1883.   
         
      Handteekening van aannemer en mede- schuldenaren ten blijke van acceptatie    
         
      Get.: J.R. Briedι
Get.: J. Boel
Get.: D. Ooms
Het bestuur der vereenigde polders van
Streefkerk met Kortenbroek en Langenbroek
Get.: Gautier, Schout
Get.: A. Boel, Heemraad L.G.
 
           
         
         
      Het kosteloos gebruik van huis, tuin enz. en het genot der Visscherij sub Nφ. 8 lett a den aannemer toegekenden begroot op ƒ. 85,-- ‘s-jaars, equivaleert met den last, verbonden aan de betrekking van sluismeester krachtens Nφ. 8 lett b der voorwaarden.  
           
        De Voorzitter van het Polderbestuur~
Get.: Gautier
 
         

 


-6-

 

      De Ondergeteekende Jacob Stam, van beroep grofsmid te Streefkerk, verklaart bij deze aan te nemen, de leverantie van IJzerwerken voor de Polder Watermolens van Streefkerk met Kortenbroek, gedurende de jaren 1885, 1886, 1887, 1888 en 1889 als volgt:  
           
      Bij geheele vernieuwing met leverantie per Kilo ƒ. 0,18  
           
      Oude stukken van minder zwaarte dan 10 Kilo voor arbeidsloon en inbreng per kilo ƒ. 0,09  
           
      (Voor oude stukken van meerder zwaarte worden naar tijd of accoord betaald)    
           
      Zeilketting per paar ƒ. 1,75  
           
      Schaar, ring of krarn per stuk ƒ. 0,05  
           
      Oud voorradig ijzer zal overgenomen worden per Kilo voor ƒ. 0,15